Doğu Anadolu Bölgesi’nin yüksek rakımlı ve eşsiz doğa harikalarına ev sahipliği yapan ili Ağrı’da, çevre kalitesi, hava temizliği ve doğal su kaynaklarının durumu bölge halkı ve ziyaretçiler tarafından merak konusu olmaktadır. Bölgenin coğrafi yapısı, sanayi tesislerinin azlığı ve bakir doğası kentsel çevre koşullarını olumlu yönde etkilemektedir. İl genelindeki kentsel alanlarda resmi kurumlar veya ilgili bakanlıklar tarafından tescil edilmiş resmi bir "en temiz ilçe" unvanı ya da ödülü bulunmamakla birlikte, ilçeler arasında yayımlanmış kapsamlı bir istatistiksel sıralama da mevcut değildir. Ancak coğrafi konum, iklim şartları, doğal su havzaları ve hava sirkülasyonu baz alındığında belirli bölgeler öne çıkmaktadır.
Doğal Su Kaynakları ve Temiz Havasıyla Doğubayazıt
Ağrı Dağı’nın eteklerinde kurulan ve tarihi dokusuyla büyüleyen Doğubayazıt ilçesi, il genelinde havası ve doğal su kaynaklarıyla en fazla dikkat çeken yerleşim alanlarının başında gelmektedir. Devasa dağ kütlesinin yarattığı doğal mikroklima ve geniş vadi yapısı, ilçede sürekli bir hava akımının oluşmasını sağlamaktadır.
Ağrı Dağı buzul erimelerinden ve yer altı akiferlerinden beslenen doğal su kaynakları, Doğubayazıt’ın su kalitesini bölge standartlarının oldukça üzerine taşımaktadır. Geniş ovaları ve bakir doğası sayesinde sanayi atıklarından uzak kalan ilçe, kentsel canlılığına rağmen temiz hava ve su dengesini korumayı başarmaktadır.
Tarihi İshak Paşa Sarayı gibi küresel turizm değerlerini de bünyesinde barındıran ilçe, ekolojik yapısı ve doğal zenginlikleriyle Ağrı’nın çevre kalitesi yüksek noktaları arasında ilk sıralarda değerlendirilmektedir.
Kırsal Dokusuyla Öne Çıkan Eleşkirt ve Taşlıçay İlçeleri
Ağrı’nın batısında ve orta kesiminde yer alan Eleşkirt ile Taşlıçay ilçeleri, kırsal nüfus yoğunluğunun ağırlıkta olduğu sakin yerleşim merkezleridir. Sanayi tesislerinin bulunmadığı ve yoğunlaşmış şehirleşme baskısının hissettirilmediği bu bölgeler, doğa odaklı yapısıyla temiz bir çevre sunmaktadır.
Seyrek yerleşim modeli sayesinde evsel atık oranının düşük kaldığı Eleşkirt ve Taşlıçay’da, meralar ve tarım arazileri geniş bir yer tutmaktadır. Taşlıçay sınırlarında bulunan ve Türkiye’nin en yüksek rakımlı göllerinden biri olan Balık Gölü, ilçenin doğal su kalitesine büyük katkı sunmaktadır.
İki ilçe de şehir merkezindeki motorlu taşıt trafiğinden ve kentsel gürültüden uzak kalması sebebiyle, atmosferik kirlilik oranlarının minimum düzeyde olduğu huzurlu ve temiz yaşam alanları olarak öne çıkmaktadır.
Ağrı Genelinde Çevre ve İstatistiksel Durum
Ağrı il merkezinde ve bağlı ilçelerde hava kalitesi ile çevre temizliği parametrelerini ilçe ilçe kıyaslayan resmi bir sıralama bulunmamaktadır. Resmi makamların çevre raporlarında da bölge genelinin sanayileşmeden ziyade hayvancılık ve tarım odağında olması nedeniyle genel anlamda temiz bir ekosisteme sahip olduğu vurgulanmaktadır.
Kış aylarında ısınma kaynaklı dönemsel hava değişimleri yaşansa da, bahar ve yaz dönemlerinde yüksek rakımın getirdiği berrak hava tüm ilçelerde etkisini hissettirmektedir.
Genel bir değerlendirme yapıldığında; resmi bir ödül sıralaması olmasa da geniş vadi yapısı, temiz dağ suları ve doğal imkânlarıyla Doğubayazıt; sakin kırsal yapısıyla da Eleşkirt ve Taşlıçay Ağrı’nın en temiz doğasına sahip ilçeleri arasında yer almaktadır.
