Böbrekleri iflas eden Andrews’e, 66 yaşındayken 25 Ocak 2025 tarihinde ksenotransplantasyon yöntemiyle ameliyatla domuz böbreği aktarıldı. Lancet tıp dergisinde yayımlanan çalışmaya göre nakledilen domuz böbreği, hastanın bünyesinde 271 gün boyunca işlevini sürdürdükten sonra fonksiyonunu kaybetti. Uygun donör temin edilene dek 82 gün diyaliz sürecine giren Andrews’e, 2026 yılının ocak ayında insan donörden böbrek nakli gerçekleştirildi. Nakledilen yeni organın sorunsuz çalıştığı bildirildi.
BBC haberine göre Andrews, uygulanan domuz böbreği operasyonunun kendisine ‘umut verdiğini’ ve kanının diyaliz cihazıyla filtrelenmesi adına aylarca hastane yollarına düşmekten koruduğunu belirtti. Ameliyatı yürüten Mass General Brigham Hastanesi bünyesindeki uzman ekip de domuz organlarının, insandan organ nakli gerçekleşene dek bir ‘köprü görevi görebileceğini’ aktarıyor.
Hastanenin organ nakli bilimleri merkezinden Dr. Leonardo Riella, “Ksenotransplantasyonun, canlı donörü olmayan hastalar için diyalizi atlayıp nakil işlemine ulaşmalarını sağlayabilecek bir alternatif olabileceğine gerçekten inanıyoruz” dedi.
Ksenotransplantasyon ve nakil ihtiyacı
Hekimler ile bilim insanları, yaşanan organ yetersizliği sebebiyle diğer türlerden organ alımını içeren ksenotransplantasyon seçeneğini inceliyor. ABD sınırlarında yaklaşık 100 bin kişi böbrek sırası beklerken yıllık bazda yalnızca 25 bin operasyon yapılıyor. Türkiye’de ise 2025 senesinde toplam 5 bin 95 organ nakli gerçekleşti ve bunların 3 bin 299’luk kısmını böbrek operasyonları oluşturdu.
Domuzlar, ksenotransplantasyon uygulamaları bakımından en uygun canlı türü sayılıyor. Ancak doğrudan bir çiftlikten domuz alınıp organının insana nakledilmesi mümkün değil. İnsan bünyesi böbreği anında yabancı cisim sayıp yok edecek şiddetli bir bağışıklık reaksiyonu geliştiriyor. Hücre duvarlarında delikler açılırken organ damardan pıhtılaşma sebebiyle dakikalar içinde kararıyor.
Genetik müdahaleyle reddetme riski düşürüldü
Bilim insanları organı ‘insanlaştırmak için’ 69 genomik düzenlemeden geçirdi. Bahse konu müdahale, bağışıklık sisteminin farkına varıp saldırdığı domuz hücresi özelliklerini bertaraf ediyor.
Andrews’un savunma mekanizmasında da domuz böbreğini reddetmeye dönük erken emareler gözlenmiş, durum medikal ilaç ayarlarıyla kontrol altına alınmıştı. Takriben altı ayın ardından böbrek damarlarında tahribat oluşmaya, organ iltihaplanmaya başladı ve neticesinde böbrek yetmezliği ortaya çıktı.