Ağrı’nın doğusunda, İran sınırına yakın konumda bulunan Doğubayazıt, tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptı. Stratejik konumu nedeniyle birçok devletin hâkimiyetine giren ilçe, geçmişten günümüze ulaşan tarihî yapılarıyla bölgenin önemli kültür merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Doğubayazıt’ın tarihi Urartulara kadar uzanıyor
İlçenin eski yerleşim alanı, bugünkü merkezin güneydoğusunda bulunan Yukarı Beyazıt bölgesiydi. Eski Beyazıt Kalesi çevresinde bulunan Urartu dönemine ait kalıntılar, bölgenin tarihinin çok eski dönemlere uzandığını gösteriyor.
Tarihî kaynaklarda bölgenin eski adının Daryunk veya Dariunk olduğu belirtiliyor. Beyazıt isminin ise 14’üncü yüzyılda, Celayirli hükümdar ailesinden Şehzade Beyazıt’ın bölgede kaleyi yeniden yaptırmasıyla yaygınlaştığı aktarılıyor.
Selçuklulardan Osmanlı’ya uzanan tarih
Doğubayazıt, tarih boyunca Selçuklular, Moğollar, İlhanlılar, Celayirliler, Karakoyunlular ve Akkoyunlular gibi farklı devlet ve hanedanların hâkimiyetinde kaldı.
1514 yılında Yavuz Sultan Selim’in Çaldıran Seferi sonrasında Osmanlı topraklarına katılan Beyazıt, özellikle sınır güvenliği ve ticaret yolları bakımından önemini korudu.
İshak Paşa Sarayı ilçenin simgesi oldu
Doğubayazıt’ın tarihî mirasının en önemli eserlerinden biri olan İshak Paşa Sarayı, 18’inci yüzyılda inşa edildi. Kitabesinde 1785 tarihi bulunan saray; camisi, medresesi, türbesi ve diğer bölümleriyle dikkat çekiyor.
Taş işçiliği ve mimarisiyle öne çıkan yapı, bugün Doğubayazıt’ın en önemli turizm değerlerinden biri olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.
İşgaller ve savaşlarla geçen yıllar
Doğubayazıt, tarih boyunca stratejik konumu nedeniyle birçok askerî mücadeleye sahne oldu. Özellikle 19’uncu yüzyılda Osmanlı-Rus savaşları sırasında işgaller yaşayan bölge, Birinci Dünya Savaşı döneminde de zorlu günler geçirdi.
Beyazıt, 14 Nisan 1918’de yeniden kurtarıldı. Bu tarih, ilçenin geçmişindeki önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Bir dönem vilayet merkeziydi
Doğubayazıt’ın geçmişindeki dikkat çekici ayrıntılardan biri de bir dönem vilayet merkezi olması. Cumhuriyet’in ilk yıllarında Bayazıt, aynı adlı vilayetin merkeziydi. Ancak 1927 yılında vilayet merkezinin Karaköse’ye, bugünkü Ağrı’ya taşınmasıyla Bayazıt ilçe haline geldi.
Eski yerleşim alanının ulaşım ve yerleşim açısından elverişsiz kalması üzerine ilçe merkezi zamanla bugünkü konumuna taşındı. Yukarı Beyazıt olarak bilinen eski yerleşim ise tarihî kimliğini korumaya devam etti.
Binlerce yıllık geçmişiyle dikkat çekiyor
Bugün Doğubayazıt; Ağrı Dağı, İshak Paşa Sarayı ve Eski Beyazıt Kalesi gibi tarihî ve doğal değerleriyle öne çıkıyor.
Urartulardan Osmanlı’ya, savaşlardan Cumhuriyet dönemine uzanan geçmişiyle ilçe, yalnızca bugünkü konumuyla değil, taşıdığı binlerce yıllık tarihî mirasla da Ağrı’nın en dikkat çekici yerleşim merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.




