ABD'nin kuzeydoğusunda yaşayan 28 yaşındaki Karl isimli bir adam, beyin ameliyatının ardından sıra dışı bir görsel algı bozukluğu yaşamaya başladı. Genç adam, karşılaştığı insanların yüzlerinde evcil kedisi Luna'nın yüz hatlarını gördüğünü belirtti.

Yaklaşık iki yıldır devam eden durum, ABD'deki Dartmouth Koleji ile Brigham ve Kadın Hastanesi araştırmacıları tarafından incelendi. Bulgular, bilimsel araştırma dergisi Cortex'te yayımlandı.

Araştırmaya göre Karl, beyin kanamasına neden olabilecek arteriyovenöz malformasyon adı verilen anormal damar oluşumunun alınması amacıyla ameliyat geçirdi. Ameliyatın ardından insan yüzlerini algılama biçiminde değişiklikler yaşamaya başladı.

İnsanların yüzünde kedisinin hatlarını görüyor

Araştırmacılar, Karl'ın yaşadığı görsel değişimlerin genellikle birkaç saat sürdüğünü, bazı zamanlarda ise gün boyunca devam ettiğini belirtti.

Genç adamın gördüğü yüzlerde, kedisi Luna'ya ait özellikler insan yüzüyle bütünleşmiş şekilde ortaya çıkıyor.

Araştırmada, bu özelliklerin yüzün üzerine sonradan eklenmiş gibi görünmediği, aksine kişinin yüzünün doğal bir parçası olarak algılandığı ifade edildi.

Karl'ın bakış açısı veya karşısındaki kişiyle arasındaki mesafe değiştiğinde, algıladığı yüz hatları da buna uyum sağlıyor.

Beynin sağ temporal lobundaki ameliyatla ilişkili

Bilim insanları, Karl'ın yaşadığı durumu görsel algı bozuklukları kapsamında değerlendiriyor.

Daha önce görülen bir görüntünün yeniden algılanması palinopsi, yüzlerin biçiminde bozulmalar yaşanması ise prosopometamorfopsi olarak adlandırılıyor.

Fransa’da protestoların beşinci dalgası: 106 bin kişi sokaklara çıktı
Fransa’da protestoların beşinci dalgası: 106 bin kişi sokaklara çıktı
İçeriği Görüntüle

Yüzlerin işlenmesinde beynin sağ temporal lobu önemli rol oynuyor. Karl'ın geçirdiği ameliyat sırasında da bu bölgenin bir kısmının alınması gerektiği belirtildi.

Dartmouth Kolejinden psikolog ve beyin bilimci Brad Duchaine, Karl'ın insan yüzlerinde kedisinin özelliklerini, kedisinde ise insan yüzüne ait bazı hatları görmesinin dikkat çekici olduğunu ifade etti.

Duchaine'e göre bu durum, hafızada bulunan yüz özelliklerinin yeniden etkinleşerek kişinin o anda gördüğü görüntüyü etkileyebildiğine işaret ediyor.

Hastanın gördüğü yüzler yapay zekayla canlandırıldı

Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri de Karl'ın yaşadığı görsel deneyimin yapay zeka yardımıyla görselleştirilmesi oldu.

Brad Duchaine ve Karl, prosopometamorfopsi nedeniyle algılanan yüzleri temsil eden görüntüler oluşturmak için yapay zeka araçlarından yararlandı.

Araştırmacılar, bu teknolojinin hastaların gördüklerini daha doğru biçimde anlatmalarına yardımcı olabileceğini belirtti.

Yapay zeka aracılığıyla oluşturulan görüntüler, hastanın tarif ettiği deneyime daha fazla benzeyene kadar yeniden düzenlenebiliyor.

Duchaine, görsel algı bozukluğu yaşayan kişilerin deneyimlerini anlamanın, bu rahatsızlıkları araştırmak ve kontrol altına almaya yönelik yöntemler geliştirmek açısından önemli olduğunu vurguladı.

Benzer olay 1986 yılında da yaşanmıştı

Karl'ın yaşadığı durum, bilimsel kayıtlara geçen ilk benzer vaka değil.

Cortex dergisinde 1986 yılında yayımlanan bir araştırmada, 58 yaşındaki bir kadının otobüste gördüğü kaniş cinsi köpeğin ardından diğer yolcuların yüzlerini köpek yüzü olarak algıladığı aktarılmıştı.

Söz konusu kadında felce bağlı beyin hasarı bulunduğu, bu durumun tanıdığı kişileri ve kendi yaşadığı daireyi tanımasını da zorlaştırdığı belirtilmişti.

Araştırmacılar, iki vaka arasındaki benzerliklerin beynin yüzleri nasıl işlediğine ilişkin önemli ipuçları sunduğunu değerlendiriyor.

Beyin yüzleri diğer nesnelerden farklı işliyor

Bilim insanlarının dikkat çektiği noktalardan biri, hayvanlara ait yüz özelliklerinin yalnızca insan yüzlerinde ortaya çıkması.

Araştırmada, söz konusu özelliklerin ağaçlar veya mobilyalar gibi diğer nesnelere yansımamasının, beynin yüz algısını farklı bir süreçle işlediğine işaret ettiği belirtildi.

Bu bulgular, görsel algının yalnızca gözlerden gelen bilgilerle oluşmadığını, hafızadaki bilgilerin de algılanan görüntü üzerinde etkili olabildiğini gösteriyor.

Araştırmacılar, bu tür rahatsızlıkların daha iyi anlaşılması için yeni vaka çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.

Yapay zeka destekli gerçekçi görselleştirmelerin ise hastaların yaşadığı deneyimlerin belgelenmesinde giderek daha önemli bir araç haline gelebileceği değerlendiriliyor.

Kaynak: HABER MERKEZİ