Fransız fotoğrafçı Michel Pazoumian tarafından çekildiği belirtilen siyah-beyaz kare, yalnızca sarayın geçmişini değil, 1970’lerin Doğubayazıt’ını da gözler önüne seriyor.
Bugün Ağrı denildiğinde akla ilk gelen tarihi yapılardan biri hiç şüphesiz İshak Paşa Sarayı...
Doğubayazıt’ın yükseklerinde, Ağrı Dağı’nın eşsiz manzarasıyla bütünleşen saray, yüzyıllardır bölgenin en dikkat çekici yapılarından biri olarak ayakta duruyor.
Ancak bu kez gündemde olan şey sarayın bugünkü ihtişamı değil.
Tam 48 yıl öncesinden kalan bir fotoğraf.
1978 yılında Fransız fotoğrafçı Michel Pazoumian tarafından çekildiği belirtilen kare, İshak Paşa Sarayı’nı bugünün ziyaretçilerinin alışık olduğu görüntüsünden oldukça farklı bir atmosfer içerisinde gösteriyor. Fotoğraf, sosyal medyada yeniden paylaşılmasıyla birlikte Doğubayazıt’ın yakın tarihine merak duyanların ilgisini çekti.
Fotoğrafın en dikkat çekici tarafı, sarayın yalnızca bir tarihi eser olarak değil, Doğubayazıt’ın gündelik hayatının ve coğrafyasının bir parçası olarak görülmesini sağlaması.
Bugün binlerce kişinin ziyaret ettiği, fotoğraf makinelerinin eksik olmadığı İshak Paşa Sarayı'nın çevresine 1978 yılının gözünden bakmak, aradan geçen zamanın bölgede nasıl bir değişim yarattığını da düşündürüyor.
Bir fotoğraf karesi...
Ama içinde koskoca bir dönem saklı.
1978 yılına ait olduğu belirtilen bu kare, bugünün Doğubayazıt’ıyla geçmişin Doğubayazıt’ı arasında adeta görsel bir köprü kuruyor.
O yıllarda turizm bugünkü kadar gelişmiş değildi.
Fotoğraf teknolojisi bugünkü kadar ulaşılabilir değildi.
Sosyal medya yoktu.
Bir tarihi yapının fotoğrafının dünyanın dört bir yanına saniyeler içerisinde ulaşması mümkün değildi.
İşte bu nedenle 1978'de çekilmiş tek bir fotoğrafın bugün yeniden ortaya çıkması, yalnızca nostaljik bir görüntü olmaktan çıkıyor.
Kentin hafızasından çıkarılmış eski bir sayfanın yeniden açılması gibi.
Fotoğrafın Michel Pazoumian tarafından 1978 yılında çekildiği bilgisi, sosyal medyada fotoğrafı paylaşan kaynaklarda yer alıyor.
Pazoumian’ın objektifinden yansıyan bu görüntü, Doğubayazıt’ın yalnızca tarihi yapılarının değil, geçmişteki atmosferinin de nasıl olduğunu merak edenler için dikkat çekici bir belge niteliğinde.
Fotoğrafın asıl çarpıcı tarafı ise şu:
Bugün milyonlarca kişinin internet üzerinden gördüğü İshak Paşa Sarayı, 1978 yılında bambaşka bir dünyanın içerisinde duruyordu.
İshak Paşa Sarayı bugün Doğubayazıt denildiğinde akla gelen ilk sembollerden biri.
Ancak 1978 karesi, yapının bundan yaklaşık yarım asır önceki sessizliğini hatırlatıyor.
Ne bugünkü ziyaretçi yoğunluğu...
Ne telefonlarla çekilen sayısız fotoğraf...
Ne sosyal medyada saniyeler içerisinde yayılan görüntüler...
Sadece saray, çevresindeki coğrafya ve o dönemin Doğubayazıt’ı...
Fotoğrafın yıllar sonra yeniden gündeme gelmesinin sırrı da biraz burada yatıyor.
Bazen tarihin en etkileyici belgeleri uzun metinler değil, tek bir fotoğraf karesidir.
1978 tarihli bu görüntü de Doğubayazıt için böyle bir anlam taşıyor.
Fotoğrafa bakanlar yalnızca İshak Paşa Sarayı’nı görmüyor.
Aynı zamanda 48 yıl önceki Ağrı’yı, Doğubayazıt’ı ve bölgenin geçmişteki atmosferini hayal etmeye çalışıyor.
Bugün sarayın önünde duran bir ziyaretçi için 1978 çok uzak bir tarih gibi görünebilir.
Fakat bu fotoğraf, o tarihin aslında hâlâ bir kare içerisinde yaşadığını gösteriyor.
Sosyal medyada yeniden paylaşılan fotoğrafın ardından özellikle eski Doğubayazıt görüntülerine ilgi de arttı. Aynı arşivlerde ilçenin farklı dönemlerine ait başka tarihi fotoğrafların da paylaşılması, bölgenin görsel hafızasına yönelik ilgiyi gözler önüne seriyor.
Ve belki de bu fotoğrafın en güzel tarafı şu:
İshak Paşa Sarayı hâlâ aynı yerde.
Dağlar hâlâ orada.
Doğubayazıt hâlâ orada.
Ama şehir değişti, insanlar değişti, zaman değişti.
Bir Fransız fotoğrafçının 1978 yılında deklanşöre bastığı o anda ise zaman adeta durdu.
Şimdi o kare, 48 yıl sonra yeniden konuşuyor.
Ve Doğubayazıt’ın geçmişine bakmak isteyenlere tek bir soru bırakıyor: