Doğu Anadolu Bölgesi'nin sismik açıdan en hareketli hatları üzerinde yer alan Ağrı'da, fay hatlarının kırılma potansiyeli ve ilçelerin taşıdığı deprem risk dereceleri yeniden haritalandırıldı. Coğrafi konumu itibarıyla güney kesimlerinde aktif fay hatlarını barındıran kentte, sismik hassasiyeti en yüksek ilçeler tescillendi. Yapılan teknik ve jeolojik değerlendirmeler sonucunda, 1. derece deprem kuşağında konumlanan Patnos ve Tutak ilçeleri, il genelinde depreme karşı en dayanıksız ve risk oranı en yüksek yerleşim alanları olarak öne çıkıyor.
1. Derece ve 2. Derece Deprem Kuşağında Yer Alan İlçeler
Ağrı genelindeki sismik tehlike dağılımı incelendiğinde, kentin güney hattının yüksek risk grubunda yer aldığı gözlemlenmektedir. Patnos ve Tutak ilçelerinin mülki sınırlarının tamamı doğrudan 1. derece deprem kuşağı içerisinde bulunmaktadır. Bu durum, her iki ilçeyi de olası yıkıcı sarsıntılara karşı il genelindeki en hassas noktalar haline getirmektedir.
Sismik risk derecelendirmesinde 1. derece bölgede yer alan diğer alanlar ise Doğubayazıt ve Hamur ilçelerinin güney kesimleridir. Fay hatlarının uzanım doğrultusunda bulunan bu güney bölgeleri, tektonik gerilimin doğrudan hissedilebileceği yüksek riskli yerleşkeler arasında sınıflandırılmaktadır.
İlin geriye kalan geniş coğrafyası ise görece daha alt risk grubunu oluşturan 2. derece deprem kuşağında yer almaktadır. Ağrı Merkez ilçesi başta olmak üzere Taşlıçay, Eleşkirt ve Doğubayazıt'ın geneli 2. derece sismik risk bölgesi kapsamında değerlendirilmektedir. Ancak bu durum söz konusu ilçelerin tamamen güvenli olduğu anlamına gelmemekte, lokal zemin özelliklerine göre tedbir alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Bölgeyi Doğrudan Etkileyen Aktif Fay Hatları ve Tektonik Riskler
Ağrı coğrafyasındaki sismik hareketliliği tek bir merkezle sınırlamak jeolojik açıdan mümkün değildir. İlin altındaki tektonik denge; Doğubayazıt Fay Zonu, Balıkgöl Fay Zonu, Tutak Fay Zonu ve Ağrı Fay Hattı gibi çok sayıda yerel kırık ile şekillenmektedir. Şehrin kuzey sınırında Kağızman fayları, güneyinde ise Tutak fay sistemi bölgesel sismik dinamikleri sürekli kılmaktadır.
Yerel fay sistemlerinin yanı sıra komşu illerden uzanan bölgesel ana fay hatları da Ağrı'nın deprem tehlikesini doğrudan artırmaktadır. Çevre vilayetlerde yer alan Erciş, Erzurum ve Çaldıran fay hatlarında meydana gelebilecek olası kırılmalar ve yüksek şiddetli sarsıntılar, Ağrı'nın zemin yapısı üzerinde kırıcı etki yaratma potansiyeli taşımaktadır.
Tektonik kesişim noktasında bulunan bölgede, özellikle 1. derece riskli alanlardaki yapı stokunun kentsel dönüşüm süreçlerinden geçirilmesi büyük önem arz etmektedir. Mühendislik standartlarına uygun olmayan binaların tespit edilmesi, zemin etütlerinin eksiksiz yapılması ve afet bilincinin yaygınlaştırılması, Ağrı'nın gelecekteki sismik güvenliğini belirleyecek temel adımlardır.